İnsicam

Sayı 60

Kadim zamanlarda toplumlar arasındaki ilişkiler ağır ve yavaş işlediğinden yanlış bir hareket ve davranışın yayılması ve yaygınlaşması da o ölçüde oluyordu. Modern zamanlarda ulaşımın, iletişimin hızlanması, çeşitlenmesi her türlü aracın, ürünün, bilginin yayılması ve yaygınlaşmasını da hızlandırmıştır.

Gafûr, Gaffâr ve Gâfir olanın adıyla.

Bizler, vücudumuzun bir emanet olduğuna inanırız. Bu sebepten yemek içmek, bu emanetin korunmasında mühim bir yer tutar. Beden sağlığı ile ruh sağlığı arasında derin ve doğrudan bir ilişki vardır. Yiyecek ve içeceklerin helal ve temiz (tayyib) olması, Kur’an-ı Kerim’in önde gelen emirlerindendir. Vücut sağlığımıza, dolayısıyla ruh sağlığımıza zarar verecek hiçbir şey yenmez, içilmez, bir besin olarak kullanılamaz. Allah’a ibadet edebilmek, kullukta bulunmak ancak sağlıklı olmakla mümkündür.

İnsanların bile isteye kendilerine zarar verecek maddeleri kullandıkları, aile ve toplum huzurunu bozacak davranışları sergiledikleri kadim zamanlardan beri bilinen bir gerçektir. Anlık hazlar, geçici zevkler için kendisinin ve çevresinin geleceğini karartmak, akıllı insanın yapacağı bir davranış olmasa gerektir. Bazen gafletten bazen ruhi bir sıkıntıdan bazen içinde bulunulan çevreden dolayı insanlar yanlış tercihlerde bulunmakta, zamanla bu tercihler kalıcı davranışlara dönüşmektedir. Daha uzun bir zaman içinde bu davranışlara mahkûm olunmaktadır. Zamanla bunlar, teknik ve bilimsel olarak bağımlılık tanımına dâhil olmaktadırlar.

Kadim zamanlarda toplumlar arasındaki ilişkiler ağır ve yavaş işlediğinden yanlış bir hareket ve davranışın yayılması ve yaygınlaşması da o ölçüde oluyordu. Modern zamanlarda ulaşımın, iletişimin hızlanması, çeşitlenmesi her türlü aracın, ürünün, bilginin yayılması ve yaygınlaşmasını da hızlandırmıştır.

İÇİNDEKİLER

Beğendin mi Buradayım

Hayatın sarp yokuşlarında kaybolduğumuzda, yalnızlığımıza ilaç olacak, bizi görecek olanın, Yaradan olduğu hatırdan çıkarılmamalı. Böylelikle yalnızlığımızın da bir anlamı olduğu idrak edilecektir. Fânî olan dünyada Yaradan’ın varlığı hatırlandıkça yalnızlık kavramı da anlamını yitirecektir. Öznur Görür Kısar   Modern zamanların insanları olarak zâhirî ve bâtınî yönlerimiz arasında dikkat çeken uçuruma şahit oluyoruz. Bu durum nasıl ve […]

Ölmeye Yüzümüz Olsun!

Bazen durup kendime bakıyorum. Ben de yüzümü yokladığımda kaçtığım bakışları, ertelediğim minneti, susturduğum vefayı hissediyorum. İşte o an, ele güne değil; insanın kendi vicdanına çıkacak yüzünün kalmamasından korkuyorum. Cemal BALIBEY İnsanın yüzü neden tutmaz? “Yüzüm tutmuyor!” dediğimizde aslında neyi söylemek, neyi itiraf etmek isteriz? Bu söz, basit bir çekingenliğin ya da anlık bir mahcubiyetin çok […]

Sahih Bağ

Allah ile kurulan bağ; O’nun gönderdiği İslam öğretileri ile kurulan bağ, başka ihtimaller mümkünken tercih edilmişse kıymetli ve makbuldür. Şayet tercih edilemiyorsa orada tasallut vardır. Tasallut tercihi kovar. Tercih yoksa irade yoktur. İrade yoksa akıl yok hükümündedir ve akıl yoksa iman yoktur. Mustafa ESER “Haramlar ve ona götüren şeyler, nefsin ayrık otlarıdır. Ayrık otlarını kesmek […]

Seyahatname Olmaktan Fazlasına Sahip Bir Kitap: ‘Değişen Doğu’*

İngiliz siyasî otoritelerinin (özellikle Dış İşleri Bakanı Lord Curzon’un) Birinci Dünya Savaşı öncesi ve sırasında İstanbul’un Türk başkenti olmaktan çıkarılışına ilişkin değerlendirmeleri bilinmektedir; Curzon şöyle demişti: “Türk hükümeti orada –İstanbul’da- kaldığı sürece İstanbul, tüm Müslümanların yöneleceği merkez ve eksen olmaya devam edecek ve Türkiye gelecekte uluslararası bir güç olmaya devam edecektir. İstanbul’dan çıkarıldıktan sonra Türkiye […]

Güzelliklere Müptela Olmak, Çirkin Bağımlılıktan Uzak Durmak

Bütün bu sıkıntılara karşı elbette bizim yapmamız gereken çok şeyler mevcuttur. Hususen genç anne babaların, çocuklarını bu kötülüklerin pençesine düşmekten muhafaza etmeleri şarttır. Çocuklarımızın kimlerle arkadaş olduğu, nelerle oynadığı ne öğrendikleri ve ne öğrenmedikleri çok mühimdir. Bugün neslimizin bozulmasını isteyen art niyetliler, maalesef bazı gençlerimize çocuklarını hür bırakmak gerektiği fikrini dayatmaktadırlar. Mucahid Yıldız (Çizgi: Hilal […]

Bağımlılık: Kendinden Kaçan İnsan

Haz, boşluk ve anlam üzerine felsefi ve sosyolojik bir deneme Bağımlılık yalnızca bir alışkanlık değil, çoğu zaman bir kimlik krizinin belirtisidir. “Ben kimim?” sorusu ertelendikçe insan kendini iyi hissettiren bir şeye tutunur. O şey; oyun, ekran, pornografi, kumar alkol ya da madde olabilir. Ortak nokta şudur: Kişi, kendi benliğiyle kuramadığı ilişkiyi, dışarıdan gelen bir uyaranla […]

Her Vaka Farklı Ölçüde: Bağımlılıkla Mücadelede Ebeveyn Rehberi

Bağımlılık, çoğu zaman ani bir kırılma noktasıyla değil; küçük davranış değişimleri, duygusal dalgalanmalar ve ilişkisel kopuşlarla ilerleyen uzun bir yolculuktur. Bu yolculukta ebeveynler, süreci başlatan ya da durduran değil, sürecin yönünü belirlemede kritik role sahip aktörlerdir. Ercan Mayaer / MBAİnsan ve Medeniyet Hareketi Sosyal İnovasyon Birimi Başkanı Özet Bağımlılık, çoğu zaman yalnızca madde kullanımına indirgenirken, […]

Bağımlılık: Kopan Bağların Sessiz Çığlığı

Netice itibariyle bağımlılık, modern insanın bağlantısızlık sancısına verdiği trajik bir yanıttır. Çözüm ise sahte bağlantılardan sıyrılıp, sinir sistemlerimizi birbirimize yaslayabileceğimiz güvenli limanlar inşa etmektir. Çünkü iyileşme, ancak bir “biz”in içinde, güvenli bir bağın sıcaklığında filizlenebilir. Fatma DAĞ Psikolojik Danışman İnsanoğlunun bu dünyadaki yolculuğu, belki de yeryüzünün en güvenli mekânında başlar: Anne karnında. Henüz adı konmamış, […]

Ekranlar ve Biz

Psikolojik açıdan bu yazıda Zeigarnik Etkisi olarak adlandırılan bir konuya da dikkatinizi çekmek istiyorum. Bu etki insanların tamamlanmamış işleri veya durumları, tamamlanmış olanlardan daha iyi hatırlandığını ifade eder. Yani beynimiz, tamamlanmış işleri hızla unutmaya meyilliyken; yarım kalmış, bölünmüş veya sonuçlanmamış işleri çok daha güçlü bir şekilde hatırlar. Abdulkerim AKSU Rehber Öğretmen ve Psikolojik Danışman Günümüzde […]

Rakamların Söylediği, Hayatın Gösterdiği: Bağımlılığın Bireye ve Topluma Maliyeti

Yeşilay’ın geliştirdiği TBM, ülke çapında en geniş kapsamlı bağımlılık önleme programıdır. Bu programın temel amacı; çocukları, gençleri, aileleri ve eğitimcileri bağımlılık konusunda bilinçlendirmek, sağlıklı yaşam becerilerini artırmak ve riskli davranışlara karşı dayanıklılık geliştirmektir. TBM, modüler, yaşa uygun ve bilimsel temelli eğitim materyallerine sahiptir ve eğitim sistemi ile entegre edilmiştir.  Mehmet DİNÇ   Doç. Dr., Yeşilay […]

İslam’ın Bağımlılık Problemine Bakışı

Yoksunluk belirtileri ise kolay kızma ya da öfkelenme, baş dönmesi, iştah artışı, kas kasılmaları, tansiyon düşmesi, uykusuzluk, çökkünlük ve nikotin alma isteği şeklinde kendini göstermektedir. Mustafa Özsaray  Dr. Öğr. Üyesi, FSMVÜ İslami İlimler “Biz gerçekten insanı en güzel biçimde yarattık.”[1] ayeti insanın ruh ve beden bakımından yaratılışındaki üstünlüğe işaret etmektedir. Doğruyu yanlıştan ayırma melekesi olan […]

Bağımlılık: Bir Neden Değil, Karşılanmamış Hayatların Yankısı

Emek veremeyen birey, hazza yönelir. Çünkü haz hızlıdır, emeksizdir ve anlıktır. Dijital bağımlılıkların bu kadar yaygınlaşması tesadüf değildir: Emek isteyen hayat yerine, emeksiz tatmin sunan ekranlar vardır. Metin AYDIN Uzman Klinik Psikolog Bağımlılığı çoğu zaman yanlış yerden konuşuyoruz. Onu irade eksikliği, karakter zayıflığı ya da “kendini tutamamak” gibi bireysel kusurlarla açıklıyoruz. Oysa bağımlılık nadiren bir […]

Hazla İlişkimiz: Modern Bağımlılıkların Psikolojik Kökenleri

Bu bağlamda dijital haz, doyurucu bir tatminden ziyade, sıkıntı ve boşluk hissini geçici olarak bastıran bir işleve sahiptir. Birey, yalnız kaldığında ya da içsel bir gerilim yaşadığında dijital uyaranlara yönelerek bu duygularla teması erteler. Ancak bu kaçınma, uzun vadede duygusal düzenleme kapasitesinin daha da zayıflamasına yol açar. Dijital bağımlılık bu yönüyle haz arayışından çok, haz […]

Bağımlılık: Hastalık ve İyileşme Yolculuğu

Yapılan araştırmalar, sigarayı tamamen bırakabilenlerin yarıdan fazlasının hiçbir tıbbi yardım veya ilaç kullanmadan bunu gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. Benzer şekilde alkol veya uyuşturucu bağımlılığında da defalarca deneme ve düşüşlerden sonra kendi ayakları üzerinde durmayı öğrenen pek çok kişi vardır. Bu başarı öykülerinin ortak paydası, pes etmemek, yardım almaktan çekinmemek ve her gerilemeyi kalıcı bir yenilgi olarak […]

Cebimizdeki Sessiz Esaret: Telefon Bağımlılığı

Milyarlarca insanın cebinde taşıdığı bu cihazlar, artık basit bir tercih olmaktan çıkmış, neredeyse zorunlu bir eşlikçiye dönüşmüştür. Tam da bu noktada “sessiz esaret” kavramı anlam kazanmaktadır: Ne bir dayatma vardır ne de açık bir baskı. Ancak dikkatimiz, zamanımız ve ilişkilerimiz, farkına varmadan bu küçük ekranlara teslim edilmektedir. Akıllı telefonlar bizi dünyaya bağlarken, aynı anda bizi […]

Aidiyet ve İnternet

 Araştırmalar, sorun teşkil etmeyen sosyal medya kullanım alışkanlıklarıyla bağımlılığa sebep olabilecek problemli kullanım arasında ince bir çizgi olduğunu göstermektedir. Genç yetişkinler, sosyal ağlarda ne kadar zaman geçirdiklerinin farkında olmama eğilimindedir. Sosyal medyanın problemli kullanımının sonuçları arasında gerçek hayatta sosyal katılımının azalması ve ilişki sorunları yer almaktadır. Ahmet Serdar ERMİŞ Uzm. Klinik Psikolog/ Sosyal Hizmet Uzmanı […]

İnsanın Kendi Tekâmülüne Çektiği Set: Bağımlılık

Bu noktada irade terbiyesinin sadece kişinin üstesinden geleceği bir mesele olmadığı; aksine insana sınır, yön ve süreklilik kazandıran bir anlam çerçevesine ihtiyaç duyduğu anlaşılır. Din, iradeyi tesadüfe bırakmayan; onu sorumluluk, disiplin ve istikamet şuuruyla inşa eden en etkili zemini sunar. Nihal PAKIRDAŞI İnsan, aile bağları içinde şekillenmeye ve kendini inşa etmeye başlar. Yaşı ilerledikçe kendi […]

Sorun Haz Değil, Hızdır: Dijital Alışkanlıkların Nörobiyolojisi Üzerine Kısa Bir Not

Dolayısıyla mesele “ekran her şeyin sebebi” demek değil. Asıl problem şu: Hızlı geri bildirim döngüleri, zaten kırılgan olan motivasyon sistemlerini daha da baskılıyor. Bu, ahlaki bir çöküş değil; zamanlama problemi. Benin BÜYÜKSELVİ AKV / BAYDER Son yıllarda dijital platformlar hakkında konuşurken aynı kelimeler tekrar ediliyor: bağımlılık, ele geçirilme, dopamin patlaması. Bu anlatı cazip — ama […]

Yeni Çağ Pandemisi: Sosyal Medya Bağımlılığı

Sosyal medya kullanımımızı bilinçli hale getirmek ve sağlıklı sınırlar koymak mümkündür. Bilinçli bir sosyal medya kullanımı için otomatik pilottan çıkıp şu soruları kendimize sorabiliriz: Ne kadar süre vakit geçiriyoruz, en çok hangi uygulamaları kullanıyoruz, ne zaman kendimizi sosyal medyada sürekli reels kaydırırken buluyoruz, taşımakta zorlandığımız duygular var mı, yaşamımız etkileniyor mu? Bu soruların cevaplarına göre […]

Neyi Susturmak İstiyoruz?

İnsan, her duyguyu düzenleyebilecek kapasiteyle doğmuyor. Duygularla ne yapılacağını, nasıl sakinleşileceğini, neyin paylaşılabilir neyin taşınabilir olduğunu çoğu zaman erken ilişkiler içinde öğreniyoruz. Duygunun fark edilmediği, karşılanmadığı ya da geçersizleştirildiği bir ortamda büyüyen birey için bazı hisler “fazla” hâle gelebiliyor. Utanç, değersizlik, terk edilme korkusu, bastırılmış öfke… Bunlar yalnızca yoğun oldukları için değil, kişinin benlik algısıyla […]

Hasan Paşa Camii İmam-Hatibi Levent Uçkan ile Cami Merkezli Bağımlılıkla Mücadele Üzerine Bir Röportaj

Tanımımız şuydu: Şimdi bir bağımlıyla, bağımlılık süreci devam ederken, dediğim gibi emniyet dışında bir başka devlet birimi ilgilenebilir mi? Bu ilgilenme olmadığında bu bağımlıyı tren istasyonunun orada size işte valizini/tinerini çekerken veya işte kafası yerinde değilken bir çorba içmeye çalışırken bir şişlenme vakasındaki bir fail olarak bulabilirsiniz. Bu emniyet açısından ve halk açısından büyük bir […]

Açlık Nerede Başlar?

Yeme Bağımlılığı: Bir Kontrol Sorunu mu Bir Düzenleme Çabası mı? Açlık çoğu zaman bedensel bir sinyal olarak ele alınır. Oysa klinik odada yeme davranışına yakından bakıldığında, bazı açlıkların bedenden çok daha eski bir yere ait olduğu fark edilir. Mide doludur ama bir şey eksiktir. Kişi ne yerse yesin, o eksiklik hissi tam olarak yerini bulmaz. […]

Modern Çağın İmtihanı: Sanal Kumar ve Dijital Bağımlılık

Işıklı ekranlarda karanlık alışkanlıklarımız gün geçtikçe artıyor sanki. Zamanı tüketen bir tuzakla karşı karşıyayız. Kolayca erişim sağladığımız ama kolayca vazgeçemediğimiz alışkanlıklarımız arttı. Çevremizde sık sık duymaya başladığımız sanal kumar da bunlardan biri. Sadece fertleri değil toplumu da tehdit eden bir tehlike var karşımızda. Kaydırarak kaybolduğumuz ekranda bir “tık” ile başlayan esaretimiz söz konusu. Zaferler sanal, […]

Limbik Kapitalizm: Şekerden Ekrana, Beynimizin Zevk Merkezine Kurulan Küresel Tuzak

Günümüzdeki bağımlılık salgınını, dijital çağın bir laneti olarak görmek kolaycılıktır. Oysa bu, yüzyıllar boyunca ilmek ilmek örülmüş bir ağın sonucudur ve bu ağın yapısını anlamak için tarihsel bir yolculuğa çıkmak zorunludur. Haci ÇETİNKAYA DR. Şekerli bir atıştırmalıktan akıllı telefonumuzun ekranına, modern dünya beynimizin zevk merkezini ele geçirmek için tasarlanmış bir labirente dönüştü. Peki, bu sistemin […]

Filistin Topraklarının İşgali: Aliya – עלייה Nedir?

Zira sözde İsrail kurulmadan çok önce başlayan bu göçlerin bilinmesi, işgalin arkasında yatan zihniyeti anlamak adına oldukça önemlidir. Modern Siyonist hareketin temelini oluşturan ve Filistin coğrafyasındaki demografik yapıyı değiştirmek amacıyla başlatılan Yahudi göç dalgaları, literatürde “Aliya” ya da “Aliyah” olarak ifade edilmektedir. Elif ATABAŞ Yazar, https://balkandays.blogspot.com/ İnsicam Dergisi 58. sayı ile başlamış olduğumuz Filistin Tarihi makale […]

Kitap Ekleri ya da Sayfaları Üzerine

Örneğin şimdilerde bizdeki, büyük sermayeye sırtını dayamış yayınevlerinin kendi yayınladıkları dergilerde ya da kendi kontrolleri altında olan sayfa ya da  TV programlarında ve göründüğü kadarıyla yalnızca –ya da ağırlıklı olarak- kendi yayınlamış oldukları kitapları duyurmakla yetinme görüntüleri. Bu tutum, doğal olarak kendi faaliyetlerini de zayıf  ve etkisiz kalmaktadır. Çünkü, böylesi ‘yalnızca bizimkiler’ şeklindeki bir tutum, […]

Bir Şehrin Tarihinde Kaybolmak

 Sahilin sol yakasından yürümeye başladım. Yürümeye devam ettikçe sabahtan keşfedemediğim köprüyü ve ardındaki güzergahı keşfettim. Bisiklet yolu, kamp yerinin olduğu bu bölge mehtabı seyredip tefekküre dalabilme fırsatı sunmuştu bana. Bir banka oturduğumda karşımda ufuk çizgisini göremediğim Ohri Göl’ü, tepemde ay ve yıldızlar. Zübeyir ŞEKERCİ   Üsküp’ten üç dört saatlik otobüs yolculuğu sonunda nihayet Ohri’ye gelmiştim. […]