İnsicam

Sayı 23

Ailevi sorunların, içinde yaşanılan evle, binayla, apartmanla, siteyle, rezidansla; tüm bunları içinde barındıran şehirle bir alakasının olup olmadığı araştırılıp incelenmiş midir bilmiyorum.

Kerîm olanın adıyla.

Yeni yılın ilk sayısıyla huzurlarınızdayız. Ancak huzurlu olduğumuzu söyleyemeyiz. Huzursuzluğumuzun temelinde, aile yapımızın hızlı bir şekilde çözülmesi, çökmesi yatıyor. Ülke olarak ailemizin gücü ve sağlamlığıyla iftihar eder, farkımızın aile yapımız olduğunu göğsümüzü gere gere söylerdik. Şimdilerde aile konusu açıldığında aile fertlerinin kendi aralarındaki ilişkisizlik ve iletişimsizlik, karı koca arasında şimdiye kadar olmadığı biçimde sorunlar ve buna bağlı olarak boşanmalar, ayrılıklar, ortada kalan çocuklar akla geliyor.

Ailevi sorunların, içinde yaşanılan evle, binayla, apartmanla, siteyle, rezidansla; tüm bunları içinde barındıran şehirle bir alakasının olup olmadığı araştırılıp incelenmiş midir bilmiyorum.

Bu sayımızda her insanı yakından ilgilendiren, derinden etkileyen ev, mekân, şehir bağlamında bir dosya hazırlamaya çalıştık. Türkiye’de müslümanca yaşama arzu ve gayretinde olanların üzerinde pek durmadıkları bu konunun, bir sorun olarak ele alınmadığı, üzerinde çok da düşünülmediği, kafa yorulmadığı, dolayısıyla da buradan çıkış için teklif yapılmadığı gibi bir durumla karşı karşıyayız.

İÇİNDEKİLER

Sükûnet için Mesken

İyilik, öyle bir güce sahiptir ki ondan gafil olduğunuzda tükenebilir, zehirlenebilirsiniz. İyilik pek çok surete bürünebilir. Bu suretler arasında inşa ve imar da vardır. Mustafa ESER Öğretmen-Yazar  “Sanat eseri, varlık ve kâinat tasavvurunun yapılana yansımasıdır. Eserini ortaya koyarken aldığı her karar, sanatkârın varlık ve varlığın güçleri hakkındaki tasavvuruna göre şekillenir. Bu özellikleri ile sanat, din […]

Gün Sonlu, Dünya Yalan, Biz Fani idik

Doğan büyüyor, insan yaşlanıyor, yeni eskiyor, gün bitiyor, gece sonlanıyor, bahar yaza, yaz kışa olağanüstü bir hızla dönüşüveriyor. Rutin işler arasında zamanın etkileri, varlıkta derin ve istikrarlı bir şekilde vuku buluyordu. Öznur GÖRÜR KISAR Eğitimci Yeni gün, alacakaranlık görüntüsünü üzerinden yavaş yavaş atmaya çalışırken; sokaklar hayli hareketli bir koşuşturmaya sahne olmaya başlamıştı bile. Beyler ellerinde […]

İnci Mercan Gerdanlığı -21

Muâz ibn Cebel (R.A.) Akabe bey’atında Resulullah’a (s.a.v.) bey’at eden Muâz b. Cebel bey’atına sadık kalmış ve ömrü boyunca Hz. Peygamber ile beraber bütün gazve ve seriyeler katılmıştır. Ahmet POÇANOĞLU Emekli Konya İl Müftüsü .     Muâz İbn-i Cebel (Radıyallahu Anh) İbn-i Amr İbn-i Evs İbn-i Aiz İbn-i Adiy İbn-i Ka’b İbn-i Amr İbn-i Üdey […]

Kırk Kandil -21-

Fatıma Bint Esed (R.A.) Hz. Muhammed, peygamberlikle görevlendirildiğinde, oğulları Ali ve Cafer Hz. Peygamber’e inandılar. Kocası Ebu Talib de Hz. Peygamber’e hep destek oldu. Fatıma bint Esed, bir peygamber yetiştirmiş, bir oğlu İslam ordusunun komutanı olarak Mute Savaşı’nda şehid düşmüş ve bir oğlu da İslam devletinin dördüncü halifesi olmuş büyük bir kadındır. Rıza SAVAŞ Prof. […]

Türk-İslam Medeniyetinde Şehir

Şehir ile medeniyet kavramı arasında doğrudan bir ilişki vardır. Şehir, insan tasavvurunun bir ürünüdür. İnsanların yaşama dair ihtiyaçlarını karşılama arzusu, ahlakî, hukukî, kültür, sanat dahil olmak üzere maddi ve manevi tüm dünya görüşünün fiziki alana yansımasıdır. Süleyman KIZILTOPRAK Prof. Dr., Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Tarih Bölümü Türk-İslam medeniyetinde şehir ifadesini karşılayan başlıca üç kelime […]

İki Gönül Bir Olunca, Samanlık Seyran Olur Mu?

“Dünyada mekân, ahirette iman” diye duydum çok sonradan. Oysa benim çocukluğumda mekânlara mündemiç bir iman vardı. İman, mekândan münezzeh değildi yani. Derviş Çelebi Tek katlı betonun yeni icat edildiği ama henüz yaygınlaşmadığı yıllarda, tutkal olarak kara çamurun kullanıldığı, taşların üst üste konularak inşa edilen eski bir köy evinin önünde duruyorum. Ev dediysem aklınıza iki artı […]

Ev, Mekân, Şehir Buharlaşırken, Sanal Dünyanın Gerçekliğe Dönüşmesi

Daha önce ev hayatın merkeziydi ve bütün hareketlilikler bir şekilde evle nihayete ererdi. İnsanlar için dışarısı bir gurbetti, hep yuvaya dönme heyecanı yaşanırdı. Modern hayat evden dışarıya adeta kaçarcasına bir akışı tetikleyen bu yeni mekânlarla, insanları dışarıya bağlarken evi de nesneleştirdi. Böylece ev bir tür otele dönüştürülmüş oldu.  İsa ÖZÇELİK Eşyayla kurduğu iletişimin cismani boyutu, […]

Ev, Çağrışımlar ve Ötesinde Kent

Yine Bachelard’a göre insan dünyaya “fırlatılmış” bir varlık olmaktan önce, evin beşiğine yatırılmış bir varlıktır. Beşiğin “bir şeyin kaynağı olan yer, bir şeyin doğup yetiştiği yer” anlamına vurgu yapılmış olup, evle arasında somut bir metafor kurmuştur. Fatiha Nur TERLEMEZ Y. Şehir Planlayıcısı             Hayatı tüm diyalektikleriyle birlikte nasıl ele alıp tüm bunlara uyum sağladığımız üzerine […]

Mesken’den Konut’a

Bugün genel olarak ev dediğimiz barınma ve yaşama alanına, eski zamanlarda hane denirdi. Hane Farsça bir kelime olup birleşik isimlerin türetilmesinde mühim bir yeri vardır. Mustafa ÖZEL Prof. Dr., FSMVÜ İslami İlimler Fak. Hayatta birçok şey değişir; yazı, resim, yemek, yol, ticaret, ulaşım. Listeyi uzatmaya gerek yok. Bu değişimler, hayatı bazen anlamsızlaştırır bazen de ona […]

Bilal Kemikli ile “Kapı” Üzerine Bir Söyleşi

Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Bilal Kemikli ile Kapı isimli eseri üzerine söyleştik. İstifadenize. İNSİCAM Kıymetli hocam, evlerimizi Kapı isimli eserinizde “dâr” ve “beyt” gibi kavramlarla ifade etmişsiniz. Peki, nedir gönül dünyamızdaki “ev”? Şimdi gönül dünyamızdaki ev dediğimizde şunu anlamamız lazım; “gönül evi”, “gönül hanesi” diye bir tabir var bizde. İki şehir […]

Şehir

Şehir ikinci doğumun rahmidir. Kombine ettiği değer ve özellikler kolektif bir sosyal kimliğe, kişiliğe hayat verir. Bu kimlik damak tadından müzik zevkine, lehçesine, komşuluk ilişkilerine kadar geniş bir yelpazede görünürlük kazanır. O sebeple her birimiz aynı zamanda bir şehrin çocuklarıyız da. Bu aidiyet en kavi aidiyetlerden biridir. Kemal Mansur İnsan yaşadığı şehir ile sadece duyusal […]

Şehirlerimiz, Meskenlerimiz ve Medeniyetimiz

Büyük semtlerin merkezlerinde, yüzme havuzlarının da bulunduğu yerlerde, insanların banyo yapabildikleri umumi duşlar mevcuttu. Bu durum Avusturya toplumunun temizlik konusunda hangi seviyede olduklarını ifade etmek bakımından yeterliydi. Mucahid YILDIZ Bir cemiyetin medeniyet seviyesini, o toplumu meydana getiren insanların içinde yaşadıkları evleri, mahalleleri, köyleri, kasabaları ve şehirleri belirler. İçinde huzur ve emniyetin hâkim olduğu yerleşim birimleri […]

Mekân: Varoluşun Diğer Adı

İnsanın mekânla olan ilişkisi insanın varlık serüveni kadar eskidir. Dolayısıyla varlık tecrübemiz bizim mekânla ilişkimizin de başlangıcıdır. Yaratan, bizi bir “mekânda” yaratmıştır. İnsanın hem varlığı hem de varlık hakkındaki bilgisi mekân düşüncesi olmadan düşünülemez Mülayim Sadık Kul Mekân kelimesi ile birlikte aklıma ilk gelen, kelâm-ı kibar Arapların meşhur “şerefu’l-mekân bilmekîn” atasözüdür. Bir mekânın kıymetini, insanla […]

Bir Medeniyet Projesi Olarak İrfan Şehirleri / Hikmetli Şehir

İslami hayatın temelleri olan tevhid, adalet, hakka hukuka riayet, hayatın her alanında olduğu gibi mekân ve şehir tasarımında da temel değerler olarak hayatımızı yönlendirir, kuşatır. Selahaddin SEMİZ Uzm. Dr. Modern Çağın Şehir Anlayışı Tükendi İnsan-Mekân-Şehir-Medeniyet ilişkisi günümüzde daha çok gündeme gelirken, İslam ve diğer medeniyetler arasındaki en önemli farklardan birisi de şehir ve mekân konusunda […]

Kızılelma’yı Yurt Edinmek

Kızılelma’yı yalnızca kendiyle aynı soydan, aynı kültürden, aynı dilden yahut aynı dinden insanların birlikteliği olarak görmek hatalıdır. İslam’ın saadet öncülüğü insanlığın tamamı için harekete geçmeyi vazife olarak görür. Şehnaz FINDIK Düşlerimizi, rüyalarımızı, uğruna canımızı ortaya koyduğumuz davamızı, en mahrem sırlarımızı ve nihayetinde hakikati bütünüyle yurt edinmek… Rivayet odur ki Amr bin Âs (r.a), İskenderiye’yi fethettiğinde […]

İzlerin Yansıması: Ev, Şehir ve Mekân

Bireylerin mekân düzeyindeki temsili, konutlardır. Dolayısıyla şehirler de toplumları temsil eder. Şehir; boşluk, mekân ve canlılardan meydana gelen heterojen bir kavramdır. Onu oluşturan elementler var oldukça değişmeye devam eden, toplumsal hayatın fiziki temsilidir. Zehra Betül SUNER Mimar Boşluk, kapsayıcı ve uçsuz bucaksızdır; tanımlayabileceğimiz bir niceliği bulunmaz. “Boşluğun tam ortası”, “boşluğun arkası” bir tanım değildir. Boşluğu […]

Kültür ve Estetik: Türk-İslam ve Japon Mimari Anlayışları

Düzensizlik deyince pek çoğumuzun aklına karmaşa ve uyumsuzluk gelir. Ancak Japon estetiğinde doğadaki asimetri, her şeyin yerli yerinde olmasıyla birebir alakalıdır. Aslında bu anlayış aklımıza Merkez Efendi’nin her şeyi olduğu gibi bırakma anekdotunu akıllara getiriyor. Zira, aşırı müdahale ve kusursuzluk gerçekten de sanatı da sanat eserini de yapaylaştırmıyor mu? Sevde ÖZTÜRK İbn Haldun Üni., Sosyoloji […]

Hangi Ütopya?

Toplumsal hafızamızdaki en önemli kodlardan biri de şehirler. Şehirler, toplumların bilinçaltı belleklerine dahi hükmederek, hayata olan bakış açısını şekillendiriyor. Rabia ŞEKERCİ GÜLER İletişim Bilimleri Uzmanı Bayraklar ve haritalardır, mekânları şehir yapan. Şehirleri memleket yapan da insan… İnsanın dili, dini, sevinci, kederi, giyimi, yiyimi ise şehirleri memleket yapar. Mekân kelimesinin köküne baktığımızda Arapça ‘kevn’ sözcüğü çıkıyor […]

İnsanlar mı Mekânı Değiştirir, Mekânlar mı İnsanı?

Kendisini tanımlarken kültürel değerleri değil de modernlik, gelir ya da ihtiyaç durumuna göre tanımlamalar yapanlar için mekân, biraz daha farklı beklentiler ile inşa edilmekte, bu da şehirlerin ortak kültürden hızla uzaklaşılmasına ya da yeni bir kültür oluşmasına neden olmaktadır.  Sonuçta geriye dönüp baktığımızda tek tek konutlar belki kabul edilebilir ancak topluca bir değeri, kültürü, işaret […]

Edmondo De Amicis’in İstanbul’u

Bu maceraya, 19. yüzyılın İstanbul’una kapılanlardan biri de Edmondo De Amicis olur. Amicis’i tanıtırken oğlunun günlüklerinden ilham alarak yazdığı meşhur Çocuk Kalbi kitabı dersem epey bir okuyucu ilk ve ortaokul döneminden hatırlayacaktır. Gözde ÇİMEN İnsanın anlam arayışında, kimliğini ve benliğini keşfedip bulmasında hatta oluşturmasında en büyük destekçi kuvvetlerden birisinin yolculuk yapmak olduğunu söylesem? Basit bir […]

Sevgili Musa

Şehitlik Türkiye’de de farklı anlamlarla karşımıza çıkar. Bu anlamlar temelde dini, milli ve devrimci şehitlik anlayışları olarak kendini gösterir. Dini olarak, Türkiye’de genel kabul olan İslam’ın Sünni yorumu üzerinden şehitlik anlamlandırılır. Elif ÇEVİK Malumunuz, miladi takvime göre yeni bir yıla, 2023’e girdik. Yeni bir yıla girmek, artısıyla eksisiyle, geçen günlerin hesabını görmek ve ölü toprağını […]

Erguvanname ile Şehir ve Medeniyet

İnsan, kültür ve bilgi birikimiyle bir şehri imar etmektedir. Yani şehre baktığınızda tarihle, kültürle, maddi ve manevi bir ruhla karşı karşıyasınızdır. İnsana anlam katan tüm özellikler içinde yaşadığımız mekânların bizzat kendilerinde vardır. Hatice BALİN Uzm. Sosyolog İnsanın zihni mekân odaklı düşünmeye alışıktır. Osmanlı döneminde yapı yol vs. gibi yerler inşa edilirken, yeryüzü, toprak ve zemin […]

Ev, Mekân, Şehir; Ruhta İz; Çocukluk, Gençlik, İhtiyarlık!

Annem elimizden tutup bizi Fatih Camii’ne sabah namazına götürdü bu kez, hep oyun değil tabii cami avlusunda. İmam ve ilk saftaki amcalar eskiden yeşil halılı olan yerde namazlarını kılıyordu. O yeşil halıya basmak için anneme yalvardığımı hatırlıyorum, çocukluk işte, temiz, saf. Zehra TUNÇ İMH Genel Sekreter Yardımcısı Edirnekapı’dan içeriye girdiğim vakit huzurlu bir derin nefes […]

Kadim Dünyanın İpuçları

Ve Üsküp… Bize kadim dünyamızı hatırlatan, şiirlerde, şarkılarda, türkülerde yaşayan, Yahya Kemal’e ilham veren şehir. Kadim dünyada şehirler ve nehirler birbirini izler. Vardar üzerinde Mimar Sinan tarafından yaptırılan taş köprü adeta iki dünya arasında kurulmuş. Birbirini anlamaya davet ediyor Kemal KAHRAMAN Dr., Tarihçi Devr-i fütuhu sur-i Sirafil müjdeler Hak’dan nizam-ı alemi temine er gelür Yahya […]

Altın Buzağı

Herkesin miras aldığı veya elde ettiği değerler ile put inşa edilmişti. Dolayısıyla başkalarına öykünerek inşa ettikleri tanrı aynı zamanda kendi tanrıları da olmuş oluyordu. Üstelik içinde Musa’nın dininin sosu da vardı. Yaptıkları şey din adınaydı ve kendilerinindi. Zübeyir NİŞANCI Dr. Öğretim Üyesi, Marmara Üni. Sosyoloji Bölümü  “Altın buzağı” olayı var, Musa (a.s) kıssasında. Musa kavminin […]

Şehitler Makamı: Bosna

Akif Emre abinin “yüzünde gölgesi olmayan” diye nitelediği Aliya’nın mezarına geldiğimizde bir garip hissetmiştik kendimizi. Onca hapis, yasak ve zulüm sonucunda sergilemiş olduğu duruş, Müslümanın menzilini belirliyor hiç şüphesiz. Zübeyir ŞEKERCİ Gençlerin yoğunlukta olduğu bir cemaat. Kurtuluş yakın mıdır? Allahualem… Yaklaşık iki ay kadar evvel -pandemi döneminin ikinci senesi- dört arkadaşın ortaklaşa aldığı indirimli biletler […]

Kaybolan Ruhun Derin Yarası

Bir şehrin ruhunu oluşturan manevi unsurlar; o şehirdeki yapılar, sokaklardır. Özellikle kadim şehirlerdeki medeniyeti, o şehirlerdeki cami, kilise, tiyatro, sinema gibi yapılardan hareketle öğreniyoruz.   Betül ZEYREK Öğretmen-Yazar Mekâna Sinen Ruh: Sezai Karakoç’un Şiir ve Hikâyelerinde Şehir ve Medeniyet isimli eser, Fikri Kula’ya ait bir tez çalışmasının kitaplaşmış hali. Fikri Kula; 1992 yılında Üsküdar’da dünyaya […]