İnsicam

Sayı 19

Kültürümüzün, gönül dünyamızın kurucu, diriltici isimlerinden olan Hazret’in yazdığı tek eser, ruh dünyamızın temel taşlarından biri olmuştur. Bunun arkasındaki, onda anıtlaşan Peygamber sevgisi, Peygamber aşkıdır. Eğer Vesîletü’n-Necât böyle bir esasa yaslanmamış olsaydı, ne Anadolu’ya ne de diğer Osmanlı coğrafyasına bu denli tesir ederdi. Kendisini rahmetle, minnetle anıyoruz. Allah’tan onun aşkından bize de ihsân ve ikrâm etmesini niyaz ediyoruz.

Vedûd olanın adıyla.

Sevgi ve aşk, her zaman gündemde olan, gündemden asla düşmeyen mevzular. Ancak bu kadar konuşulup içi boşaltılan başka bir konu da yok. Şarkılar, türküler söyleniyor sevgi ve aşka dair; resimler yapılıyor, fotoğraflar çekiliyor, şiirler yazılıyor, hikâyeler, romanlar kaleme alınıyor, filmler çevriliyor, oyunlar sahneleniyor. Bütün bunlara rağmen sevgisizlik, aşksızlık almış başını gidiyor. Buna bağlı olarak da saygısızlık.

Eylül sayımızın dosya konusunu bir sevgi ve aşk adamına ayırdık: Peygamber âşığı Süleyman Çelebi Hazretleri’ne. Kültürümüzün, gönül dünyamızın kurucu, diriltici isimlerinden olan Hazret’in yazdığı tek eser, ruh dünyamızın temel taşlarından biri olmuştur. Bunun arkasındaki, onda anıtlaşan Peygamber sevgisi, Peygamber aşkıdır. Eğer Vesîletü’n-Necât böyle bir esasa yaslanmamış olsaydı, ne Anadolu’ya ne de diğer Osmanlı coğrafyasına bu denli tesir ederdi. Kendisini rahmetle, minnetle anıyoruz. Allah’tan onun aşkından bize de ihsân ve ikrâm etmesini niyaz ediyoruz.

İÇİNDEKİLER

Erkeğe, “Erkek” Demek Yasaklanmıştır!

Kadim meseledir, mağlup topluluklar galipleri taklit eder. Yenilginin belki de en önemli faturası budur. Derviş Çelebi Yakında böyle bir manşet duyarsam şaşırmayacağım, arkadaş! Nasıl ki Osmanlı’nın son döneminde gâvura gâvur demek yasaklanmışsa, o gün dedelerimize parmak sallayanların bugünkü torunları bize toplumsal cinsiyet eşitliğine uyun deyû parmak sallıyor. Yakında yeni doğan evladınızın nüfus kütüğüne erkek yazdırmak […]

Anneannemin Tesbihleri

Benim o kasabada, o avluda hala gezinen çocukluğum; sevincim, coşkum, anneannemin evi. Çocukluk, ancak gerçek sevginin ve ilginin bağrında filizlenip, çiçeklenir, boy verir. Ve hâlâ hayal bahçelerinde gezebildiğimiz tek büyülü yer çocukluk… Öznur GÖRÜR KISAR Eğitimci Kendimi anneannemin kerpiç yapılı evinde çocukluğumu izlerken bulurum çoğu kez. Akşamın tenhası çöktüğünde ve çocukların uyku vakti geldiğinde bize […]

İnci Mercan Gerdanlığı -17-

Abdullah ibn-i Zübeyir (R.A.) İslam dünyasının yarıya yakın kesiminde on yıl kadar halife olarak hüküm süren Abdullah İbn-i Zübeyr, genç sahabilerin önde gelenlerinden olup fıkıh, tefsir, hadis alimidir. Abadiledendir ve ibadete olan meyli sebebiyle “mescid güvercini” (hamâmetü’l-mescid) diye anılırdı. Ahmet POÇANOĞLU Emekli Konya İl Müftüsü      Abdullah İbn-i Zübeyir İbn’ül Avvam (Radıyallahü Anhüma), İbn-i Huveylid […]

Kırk Kandil -17-

Safiyye bint Abdulmuttalib ibn Haşim İslam’ın yayılması konusunda Hz. Peygamber’ e destek olan Safiyye, Medine’ye oğlu Zübeyr ile birlikte hicret etti. Safiyye çeşitli savaşlara katıldı, gazaya çıkan ilk Müslüman hanım diye anıldı, savaşlarda yaralıların tedavisinde ve geri hizmetlerde önemli görevler üstlendi. Rıza SAVAŞ Prof. Dr., Dokuz Eylül Üni. İlahiyat Fak. Emekli Öğretim Üyesi Hz. Peygamber’in […]

Süleyman Çelebi ve Vesîletü’n-Necât’ı

Resûlullah’ın (s.a.v.) kadrü kıymetini öğretmek ve onun muhabbetini gönüllere nakşetmek maksadıyla tanzim edilen Mevlid-i Şerîf beyitlerinin asırlardır zevk ve şevkle okunup dinlenmesindeki sır, lisanındaki sadelikle beraber muhtevasındaki anlam derinliğiydi. Mustafa ÖZSARAY Dr., FSMVÜ İslami İlimler Fak. Bizans’ın önemli şehirlerinden Bursa’nın fethi, Şeyh Edebali’nin Osman Gazi’nin rüyasını yorumlarken kurulacağını müjdelediği yüce devletin sınırlarının hızla genişleyeceğinin bir […]

Bir Ortak Kitap, Zemin Metin Olarak Mevlit

Biz, Tanzimat’tan sonra ortak kitaplarımızı kaybettik. Şu anda milletin okuduğu ortak kitabımız kalmadı. Kala kala elimizde bir Mevlit kaldı fakat Mevlit her ne kadar halen büyük bir teveccühle okunuyorsa da onu da yok etmek için el, gönül ve dil birliği etmiş güruhun taarruzlarının ardı arkası kesilmedi. Dursun Ali TÖKEL Prof. Dr., FSMVÜ Edebiyat Fak. Kitaplar […]

Prof. Dr. Bilal Kemikli ile Süleyman Çelebi ve Vesîletü’n-Necât’ı Konuştuk

Prof. Dr. Bilal Kemikli’ye Süleyman Çelebi’yi, Vesîletü’n-Necât’ı, Mevlid kültürünü ve eserin nüshaları üzerine yapılan çalışmaları sizler için sorduk. İstifadenize. İNSİCAM S: Milletimiz çoğunlukla Süleyman Çelebi’yi ve eseri Vesîletü’n-Necât’ın orijinal adını bilmiyor. Ancak eser Mevlid-i Şerif olarak biliniyor ve seviliyor. Bu esere gösterilen muhabbet ve alaka abartı düzeyinde midir? Bu anlamda toplumumuzun Mevlid ile alakası nedir, […]

Aynada Görülen Muhabbet: Vesîletü’n-Necât

Çelebi, 14. yüzyılın ortaları ve 15. yüzyılın ilk çeyreğinde Bursa’da yaşamış, ilimle uğraşan bir aileden gelmiştir. Yıldırım Bayezid’in Divan-ı Hümayun imamlığını yapmıştır. Ayşe ŞAHİN Doktorant, Necmettin Erbakan Üni. Sosyoloji Bölümü  “Zatıma mir’at edindin zatınıBile yazdım adım ile adını.” Süleyman Çelebi Aynada gördüğün suret senindir aynanın değil, nasıl ki aynadaki suret bizi gösterip anlatıyorsa, eserde görülen […]

Üç Çelebi

Resul-ü Kibriya’nın sünneti üzere vaktin ve de yolun oğlu olarak yürüyecek olanlara nebevi bir hayat kılavuzudur aynı zamanda Mevlid. Hüseyin AKIN Şair-Yazar Türk milletinin zihninde yer edinmiş üç çelebi adam vardır: Evliya Çelebi, Kâtip Çelebi, Süleyman Çelebi! Kibar, centilmen ve görgülü anlamlarını da içeren Çelebi kelimesi bu üç önemli şahsiyetin üzerinde oldukça şık durmaktadır. Kâtip […]

Vesîletü’n-Necât Vesilesiyle Bizim Hakikatimiz

Süleyman Çelebi, Hazret-i Muhammed’in doğumunda annesinin gördüğü, günümüzün ifadesiyle, birçok olağanüstü olaylara yer verir. Mehmet KAHRAMAN Dr. ‘Hakikat’, başka bir ifadeyle de ‘gerçek’ kavramının Eflatun’da ilginç bir yorumu vardır. O, ideler âlemi dediği bir gerçeklikten bahseder. Etrafımızda gördüğümüz her şeyin asıllarının ideler âleminde olduğunu söyler. Bu dünyada var olanların ideler âleminin bir yansıması, bir gölgesi […]

Mevlid’in Adı

Kısakürek, Türk Edebiyatı hakkında genel bir değerlendirmede bulunurken evvela Süleyman Çelebi’yi anar: “Bu cemiyetin: Dinî mizacı Süleyman Çelebi’de.” (Kısakürek, 1977, 181) Kısakürek’in bu değerlendirmesi Süleyman Çelebi’nin eserinin neden çok okunduğu sorusuna da bir cevap niteliği taşır. Muhammet Sani ADIGÜZEL Doç. Dr., FSMVÜ Necip Fazıl Kısakürek Esselâm adlı eserini Büyük Doğu Yayınları’nın ilk eseri olarak yayımlar. […]

Süleyman Çelebi’nin Mevlidinde Merhaba’ya Merhaba!

Anlaşılır ve açık bir dil kullanan Süleyman Çelebi, eserini eski Anadolu Türkçesi ile yazmıştır. Arapça ve Farsça tamlamalara çok az yer veren, sıcak ve sade dil ile içinden geldiği şekilde söyleyen şair, samimiyetini yansıttığı bir eser ortaya koymuştur. İbrahim EMİROĞLU Prof. Dr., DEÜ İlahiyat Fak. Öğretim Üyesi Bilindiği gibi, Süleyman Çelebi’ (ö.825/1422) derin bir Peygamber […]

Süleyman Çelebi ve Hadis Anlayışı

Vesiletü’n-necat’ın manzum siyer-i nebî kabul edilebilecek bir eser olduğu dikkate alınırsa içeriği ve kaynakları hakkında belli bir kanaat kendiliğinden oluşur. Bu gözle bakıldığında, eserin önemli ölçüde hadis metinlerine dayandığını görmek mümkündür. Halil ŞİRİN Vaiz- Antalya İl Müftülüğü Yüce Rabbimizin imtihan sırrı gereği gönderdiği peygamberlere inanmayıp, Allah’ın (c.c) helak ettiği kavimler olduğu gibi gönderilen peygamberlere inanan […]

Süleyman Çelebi’de Hz. Peygamber (SAV) Tasavvuru

Vesîletü’n-Necât sade bir Türkçe ile yazılmış bir şiir kitabıdır. Eserde fikir, bilgi ve duygular çok sanatkârane bir üslûpla anlatılmıştır. Müellifin ifadeleri dinî heyecanına bağlı olarak gelişip zenginleşmiş ve ona dönemin çizgisini aşan şahsî ve sanatlı özel bir üslûp kazandırmıştır. Adem APAK Prof. Dr., Bursa Uludağ Üni. İlahiyat Fak. Mevlidlerin Türk edebiyatında ayrı bir yeri vardır. […]

Bursa’da Bir Peygamber Aşığı: Süleyman Çelebi Hazretleri

Ulu Camii kürsüsünden bile dile getirilebilen o günün en tehlikeli dini akımlarından biri olan Mesihilik hareketine karşı Peygamber Efendimizin önemini ve dindeki yerini, halkın anlayabileceği bir dille şiirleştiren Bilge İmam Süleyman Çelebi na’tına, “Kurtuluş Vesilesi” anlamına gelen Vesîletü’n-Necât ismini vermiş. Mülayim Sadık Kul İnsicam dergisi bu sayısında Süleyman Çelebi Hazretleri’ne bir dosya tahsis etmiş. Bu […]

Japon Kalbi, Türk Şiiri

Şiiri okuduğumda kalbimde bir rüzgâr esti. O Anadolu rüzgârı, benim anılarımda sonbaharın son demlerini yaşayan Kyoto dağlarına ulaştı ve ağaçların yapraklarını gökyüzüne uçurdu. Süleyman Çelebi bana, Japon estetiğinin özlü cümlelerle ifade edilen renkli duygularını hatırlattı. Naoki Kayyım YAMAMATO Dr., Marmara Üni. Türkiyat Araştırmaları Ens. Türk şiiri Japon kalbine su gibi akar, duygularımızı ise alev gibi […]

Süleyman Çelebi ve Mevlid Üzerine Düşünceler

Bizim kültürümüz, şiir kültürüdür. Şiir her nesneye, her insana işlemiştir. Anadolu’da mektep medrese yüzü görmemiş insanlar, hem şiir söylerler (kendi şiirlerini söylerler) hem de şiir okurlar (çevrelerinden öğrendikleri şiirleri okurlar). Şiirimiz, irfan ve tefekkür yüklüdür. Mustafa ÖZEL Prof. Dr., FSMVÜ İslami İlimler Fak. Bir gez Allah dise ışk ile lisân Dökülür cümle güneh misl-i hazân* […]

Yûnus Emre Divanı’ndan Vesîletü’n-Necât’a Türkçe Şiir

Mevlid gerçekten dikkatle bakılırsa sehl-i mümteni mısralardan, beyitlerden örülmüş bir şiirdir, uzun şiirdir ve o sehl-i mümteni olan, yani kolayca söylenivermiş gibi görünen mısraların aslında hiç de kolay ifade edilecek şeyler olmadığını biliyoruz. Sehl-i mümteni bir bakıma konuşur gibi yazmaktır, söyleyivermektir. Yani Süleyman Çelebi onu konuşur gibi yazmıştır ama bu büyük bir ustalık gerektirmektedir. D. […]

Sevgi ve Hürmetin İfadesi

Mevlid kelimesini duyduğumda çocukluk yıllarımda, mahalle camimizde kandil gecelerinde okutulması, gül suyu ile akide şekeri dağıtılması aklıma gelir. Mahallenin neredeyse tüm çocuklarıyla şeker almak için mutlaka camiye koşardık. Mucahid YILDIZ Dilimizde sevgi, sevda, aşk kelimeleri genelde aynı manaları ifade ediyor gibi görünseler de kullanıldıkları yere göre farklıdır. Mesela aşk, en evvel Allah’a karşı duyulan sevgiyi […]

Necâta Vesile; Bir Mektup ve Hisler

Rahmetine talip olmak bizi her sıkıntıda, Resûlullah olsa ne yapardı sorusuna muhatap kılmıyorsa istediğimiz sonuca ulaştırır mı? Ruhum yarışlara karşı, kimseyle hiçbir şeyin yarışına girmem, reddeder kendimi geri çekmeyi tercih ederim. Zîrâ talip olduğum şey başka, bambaşka… Zehra TUNÇ İMH Genel Sekreter Yrd. Merhabâ ey âlî Sultan merhabâ Merhabâ ey kân-ı irfân merhabâ … Yıl […]

Mevlidi Süleyman Çelebi Hazretleri*

Âhir ömürlerine kadar bu hizmet-i aliyyeyi ifa etmiştir. Şehzâdegândan Süleyman Çelebi dahi Hazreti nâzım-ı muhterem hakkında pek büyük iltifatlar gösterdiğini âsâr-ı eslâf bize bildirmektedir. Hüseyin VASSÂF Hazırlayan: Ahmet GEÇER Her ne zaman mevlid-i şerif cemiyetinde bulunmuş olsam manevî bir zevke nail olurum. Bu sebeble Mevlid-i Süleyman Çelebi kuddise sırruhu hazretlerine karşı kalbimde büyük bir muhabbet […]

Seküler-Feminist Otoritelere Bir Başkaldırış: Saba Mahmood ve Dindarlığın Siyaseti

Sosyolojik okumalar yaparken karşılaştığım Saba Mahmood’un toplumsal cinsiyet kavramı üzerinde kritik etkisi olan bir sosyal bilimci olduğunu düşünüyorum. Çünkü Mahmood, özellikle Batı medyasının etkisiyle her yere yayılan yerleşik bir Müslüman kadın anlayışına meydan okumuştur. Sevde ÖZTÜRK İbn Haldun Üni. Sosyoloji Doktora Öğrencisi Toplumsal cinsiyet teorileri, 1970’lerden bu yana sosyoloji disiplininin bir kavramı olarak, kadın ya […]

Psikolojik Harekât Üzerine

Popülizm ve ideolojik saiklerle hareket eden, kısmen manipüle edilmiş bir toplumda psikolojik harekâtın etkilerini en aza indirmenin ve bu taktiklere karşı her bir toplum ferdini uyandırmanın en ideal yolu hakikatin, iyiliğine ve güvenin tazelenmesi için insanlar arasındaki uhuvveti artırmak olmalı.  Şehnaz FINDIK Bundan binlerce yıl evvel yaşamış Çinli bir askeri bilge olan Sun Tzu’yu duymuşsunuzdur. […]

Bize Kâfir Demiş Müfti Efendi

Yazarlara, şairlere artık ne köşe yazılarında ne de magazin haberlerinde rastlıyoruz. Neden? Yeterince ilginç değiller mi? Popüler olana mı karşılar yoksa popüler olmaya mı? Oralı mı değiller yoksa buralı mı? Okumak kopmaktır, diyor şair. Aydınlarımız neredeler? Bu soruların cevabını muhataplarına bırakıp sorunumuza dönelim. Elif ÇEVİK Sosyal Politika Uzm. Magazin, yediden yetmişe herkesin gündemine girmeyi bir […]

Sosyal Medyanın Çocukları

Birmingham Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre, ebeveynler, çocuklarının sosyal medya kullanımından endişe duyuyor. 11-17 yaş arası çocuğu olan 1700 kişiyle görüşen araştırmacılar, ebeveynlerin %55’inin sosyal medyanın çocuklarının ahlaki gelişimi üzerinde olumsuz etkisi olduğunu düşündüğünü ortaya çıkarmış. Rabia ŞEKERCİ GÜLER 2000’li yıllarda hayatın değişmez ve vazgeçilmez bir unsuru haline gelen sosyal medya ve türevleri, yeni jenerasyonunun […]

Günümüze Yansıyan İz ve Etkileriyle Sömürgecilik ve Afrika -II-

Bağımsızlık sonrası dönemde öğrenim görme ve iş arama gibi nedenlerle gerçekleşmiş olan, sömürgeci ana ülkeye olan göçler ilişkileri daha da karmaşıklaştırmış ve derinleştirmiştir. Yusuf YAZAR 2. Siyasî Bağımsızlık Kazanma Sonrasında Sömürge Ülkelerinin ve Sömürgeciliğin Durumu[1] İnsicam’ın geçen sayısında yayınlanmış olan yazının ilk bölümünün sonunda vurgulamaya çalışmış olduğumuz, “sömürge ülkelerin siyasal bağımsızlık kazanması, onların sömürgeci ‘ana’ […]

Afrika’nın Altın Boynuzu Somali -II-

Sömürgeci devletlerin Somali’ye yönelme nedenlerine bakarsak, yukarıda da belirttiğimiz üzere Somali’nin stratejik konumudur. Somali tarihinde İngiltere ilgisinin ana nedeni de bu diyebiliriz. Çünkü Hindistan ile olan ticaretin ve iletişimin, güvenliğini bu yol üzerinden gerçekleştirebiliyordu. Hatice BALİN Uzm. Sosyolog Afrika Burnu’nun Stratejik Önemi Afrika’nın altın boynuzu olan Somali’nin jeopolitik öneminin yanı sıra stratejik konumunun da önemi […]

Türkistan’ın İslamlaşmasında Hacegan Yolu’nun Önemi ve Altın Silsile Seyahat Hatıraları -II-

Hindistan’da hüküm süren Türk Hanedanı Babürlerin dünya mirasına hediyesi Taç Mahal; Babür Hanedanı’ndan Şah Cihan’ın eşi Mümtaz Banu’nun 14. çocuğunu dünyaya getirirken vefatı üzerine inşa ettirmiştir. Selahaddin SEMİZ Uzm. Dr. (Bu serinin ilk yazısı İnsicam dergisinin on yedinci sayısında yayınlanmıştır.) Hindistan’da Altın Silsile İslam, ilk olarak Arap tüccarlar tarafından 7. yüzyılın başlarında Hindistan’ın batı kıyısından […]

Zahir Bize Ne Söyler?

Dinin hâkim olduğu alanın ferahlayacağını düşünürken içtimai alanda verilen tavizlerin serencamı hiç de iç açıcı değil. Zübeyir ŞEKERCİ İnsan, içerisinde bulunduğu içtimai hayattan ari değildir. Elbette ferdi manada belli bir özgünlüğe sahip olabilir ancak toplumdan tevarüs eden şeylerin sirayeti kaçınılmazdır. Maddi ve manevi yönden nerede duracağına dair büyük bir etkendir. Yol boyunca genel ahvalden konuştuğumuz […]

Nurettin Topçu ile Yeniden Var Olmak / Olmayı Anlamak

Bir nesil boş yetişmemeli Nurettin Topçuyu bilmeden, okumadan. “Bir yazar, birkaç kitapla mı yetişir bir nesil?” diye düşünmeyin; evet yetişebilir, tanınırsa böyle değerli kalemler, anlaşılırsa, neydi bu adamların derdi diye sorulur ve cevaplar aranırsa yetişir. Bizde bir yitik miras olarak kalmamalılar. Betül ZEYREK Eğitimci Bazı kitaplar hakkında yazdığınız yazıdan asla tatmin olmazsınız. Yazmak istemediğinizden değil […]