Doğu Türkistan

Doğu Türkistan’daki Müslümanlara “Çin İşkencesi”

Ancak itiraz eden, üzerinde, evinde, iş yerinde Kur’an ve İslam’ı objeye rastlanan, Çince konuşmayı reddeden, alkol almayan, börtü-böcek yemeyen, kadınlardan inancından dolayı örtülü olanlar, etek boylarının diz kapakları hizasında olanlar, camiye gittiği tespit edilenler, gece vakti evine kalmak için gelen Çinlileri evine almama gibi uydurma suçları(!) işleyenler ise doğrudan çöldeki ölüm kamplarına götürülüyor. Aslan BALCI Gazeteci-Yazar Kadim İslam beldelerinden Doğu Türkistan ve Müslüman Uygur halkı 1949 yılından beri Komünist Çin’in işgali altında etnik soykırım ve asimilasyona karşı direniyor. Siyonist İsrail’in Gazze’de yaptığı gibi Pekin rejimi de bölgeyi abluka altına alarak kentleri adeta açık cezaevine çevirdi. Şi Cinping idaresi, bölgedeki Müslüman Uygur Türklerinin Çinlileşmesi için her…

Okumaya devam edin Doğu Türkistan’daki Müslümanlara “Çin İşkencesi”

Çin’in Doğu Türkistan’daki Dini ve Kültür Politikaları

Çin Komünist Partisi (ÇKP), 11 Eylül 2001 tarihinde ABD’deki 11 Eylül saldırısı sonrası Doğu Türkistan’da görmek istemediği her şeyi terör adı altında nitelendirdi ve Doğu Türkistanlıların dini ve kültürel yaşam tarzlarını “aşırılık” olarak tanımladı. Nurettin İZBASAR Yazılı kaynakların ifade ettiği gibi Türklerin ana yurdu olarak bilinen Doğu Türkistan, İslam öncesinde Hun İmparatorluğu, Büyük Göktürk devleti ve Orhun Uygur kağanlığı tarafından yönetilirken 10. yüzyılda Karahanlı Tekinlerinden Satuk Buğra’nın İslamiyet’i kabul etmesiyle eş zamanlı olarak devlet iktidarını da ele geçirmesiyle birlikte Karahanlı devleti, Türkistan bölgesindeki ilk Müslüman Türk devleti oldu. Bu devlet, Doğu Türkistan topraklarını merkez edinerek geniş Türkistan sahasının Müslümanlaşma sürecini hızlandırdı ve Doğu Türkistan bölgesi…

Okumaya devam edin Çin’in Doğu Türkistan’daki Dini ve Kültür Politikaları

Çin’in Ekonomi Politik Stratejisi Bağlamında Doğu Türkistan

Tıpkı Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’nin Orta Asya’da uyguladığı politikalar gibi Çin de Uygurların demografik yapısını değiştirmeyi amaçlıyor. Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki kalabalık Uygur nüfusunu asimile etmek için Han Çinlilerin buraya yerleşmelerini hızlandırıyor. Bu yol ile bölgede sürekli bir kontrol, istihbarat ve doğal asimilasyon sağlamanın yanı sıra Han Çinlilerin refah ve güvenlik sorunlarını da çözmeyi amaçlıyor. Şehnaz FINDIK Çin'in son yıllardaki ekonomik dinamizmi bölgesel ve küresel ölçekte birçok tartışmayı beraberinde getirdi. Ekonomik olduğu kadar diplomatik bağlamda da incelenmesi gereken birtakım göstergelere bakılırsa Çin özelinde yeni bir kavramsal ve teorik izahın gerekli olduğunu söylemek mümkün. Nitekim Doğu Asya’da kendine has bir siyasi ve ekonomik yapı inşa…

Okumaya devam edin Çin’in Ekonomi Politik Stratejisi Bağlamında Doğu Türkistan

Doğu Türkistan’da Çocuk Olmak

Kısacası, bir insanın sırf insan olması hasebiyle sahip olduğu tüm hakları gasp edilen ve bütün bu muamelelere hiçbir suçu olmadan ve çoğunlukla hiçbir mahkemede yargılanmadan maruz kalan, dahası bu işkencehanelerden ne zaman çıkacaklarını dahi bilmeyen milyonlarca insan… Murat YILMAZ 2017 Nisan'dan itibaren Doğu Türkistan genelinde yoğun bir şekilde kurulmaya başlayan ve sayılarının 1.200’ü geçtiği belirtilen toplama kampları ve bu kamplarda tutulduğu tahmin edilen 3-8 milyon insan ve en az bir o kadar da acı hikâye var. Evlerinden, çocuk ve eşlerinden, anne-babalarından, akraba ve arkadaşlarından, işlerinden, okullarından hasılı en sevdiklerinden kopartılan ve dört duvar arasına sıkıştırılan, dünyanın en ağır işkence ve mahrumiyetlerini yaşayan milyonlarca Doğu Türkistanlı...…

Okumaya devam edin Doğu Türkistan’da Çocuk Olmak

Allame Muhammed İkbal ve Doğu Türkistan

Üstad Muhammed İkbal, Doğu Türkistan’a o kadar gönül vermiş ki, çoğu kez Doğu Türkistan’ın tarihi, kültürü ve o dönemdeki durumu hakkında kıymetli değerlendirmelerde bulunmuş, basın açıklamaları yayınlamış, hatta 12 Kasım 1933’de bağımsızlığını ilan eden Kaşgar merkezli “Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti” kısa süre sonra tekrar Çin’in işgaline uğradığında, Hindistan’a hicret etmek zorunda kalan efsane lider Mehmet Emin Buğra (12 şubat 1901- 29 Nisan 1965) ile Lahor’da buluşmuş ve uzun uzun fikir alışverişinde bulunmuştur Mir Kamil Kaşgarlı Son dönemlerde Pakistan devleti üst düzey yöneticilerinin Çin ile ilişkilerini iyi tutmak için Çin işgali altındaki Doğu Türkistan Müslümanlarına yönelik peş peşe yaptığı düşmanca açıklamalar, Uygurları ümmetin ve İslam dünyasının…

Okumaya devam edin Allame Muhammed İkbal ve Doğu Türkistan

Asimilasyona Karşı Direnç: Çağdaş Uygur Edebiyatı

Doğu Türkistan’da edebî eserler, sadece bir sanat ürünü olarak kalmamış, aynı zamanda halkı uyandırmak ve bilinçlendirmek için hizmet etmiştir. 1920’li yıllardan 2016 yılına kadar yazılan bazı örnek şiirler incelendiğinde bu durumu açık ve net bir şekilde görmek mümkündür. Raile A. KAŞGARLI Doç. Dr., İstanbul Üni., Edebiyat Fak. Çağdaş Uygur Edebiyatı’nın Tarihî Süreci Çağdaş Uygur Edebiyatı; İslamiyet öncesi (Maniheizm, Budizm Devri) Uygur klasik edebiyatı ve İslamî Devir Uygur klasik edebiyatından sonra, XX. yüzyılın başlarında oluşan ve günümüze kadar devam eden Uygur edebiyatını ifade etmektedir. Çağdaş Uygur Edebiyatı, 1910 yılından sonra Çağatay edebiyatının devamı olarak çeşitli siyasi ve sosyal atmosferlerde varlığını ve gelişimini sürdürerek farklı edebî türlerin…

Okumaya devam edin Asimilasyona Karşı Direnç: Çağdaş Uygur Edebiyatı

Doğu Türkistan’da Çin Devleti Tarafından Yürütülen Soykırım

Çinliler Doğu Türkistan’da ilk defa soykırım uygulamıyor. Ellerine geçen her fırsatta, Doğu Türkistan’ı Çinlileştirmek için soykırım da dahil olmak üzere her yolu denemişlerdir. Abdullah OĞUZ İsa Yusuf Alptekin Vakfı Genel Sekreteri Çinliler, 2016 yılından beri Doğu Türkistan’da açık bir soykırım uygulamaktadır. Önce Doğu Türkistan’ı izole ederek başlayan bu soykırım, kitlesel gözaltılar, toplama kampları, yargısız infaz, işkence ve diğer insanlık dışı uygulamalar, etnik ve kültürel asimilasyon, gözetim ve izleme, ailelerin ayrılması, çocuk kampları, zorlayıcı dil değişikliği, dini kısıtlamalar, zorla çalıştırma, doğum kontrol gibi yöntemlerle bugüne kadar devam etmektedir. Günümüzde konunun en çok merak edilen yönlerinden bir ise Çinlilerin bu uygulamalarının arkasında yatan motivasyondur. Konuyu anlamak için…

Okumaya devam edin Doğu Türkistan’da Çin Devleti Tarafından Yürütülen Soykırım

Kaşgar’dan Yükselen İlim-İrfan Yıldızları

Yusuf Has Hacib-Kaşgarlı Mahmud Türkistan coğrafyasında zamanı ve mekânı aşan eserlerin ortaya çıktığı en önemli kültür ve medeniyet merkezlerinden biri Kaşgar’dı. Karahanlılara başkentlik yapan bu kadim şehir, İslam dünyasının en doğusunda bulunuyordu. Eskiden beri kültürlerin ve dinlerin buluşma noktası olan Kaşgar, Karahanlılarla birlikte İslam uygarlığı çerçevesinde şekillenen Türk uygarlığının da başkenti hâline geldi. Erkan GÖKSU Prof. Dr., Dokuz Eylül Üni. Edebiyat Fak. Tarih Bölümü Türk düşüncesinin zaman ve mekân yolculuğunun en önemli kavşak noktalarından biri, Türklerin İslamiyet ile tanışmalarıdır. Gerçekten de Türklerin İslamiyet’i kabulü, Türk düşünce tarihinin gelişim sürecini etkileyen, hatta belirleyen bir faktördür. Zira genellikle teolojik veya dinî bir mesele olarak ele alınan din…

Okumaya devam edin Kaşgar’dan Yükselen İlim-İrfan Yıldızları

Doğu Türkistan’da Medreseler

X. asrın ikinci yarısından XI. asrın sonlarında Kaşgar’da bütün ihtişamıyla ayakta duran Saciye Medresesi, Hamidiye Medresesi, Mahmudiye Medresesi gibi medreseler o zamanda İslam’ın yayılması hareketinin tesiriyle Doğu Türkistan’da yapılan büyük medreselerin örnekleridir. Muhammed ÇUÇAK Dr., Osmaniye Korkut Ata Üni. İlahiyat Fak. Doğu Türkistan halkı, İslam’ı kabul ettikten beri İslam’ın doğru şekilde anlaşılması için tarih boyunca medreseler inşa etmeye önem vermişlerdir. Doğu Turkistan’daki medreserlerden bahsederken medreselerin, Türkistan halkının İslam’ı kabul ettikten sonra ta ki kızıl Çin istilasına kadar Türkistan'da yapılan medreseler ve Çin istilasından sonra doksanlı yılların başlarına kadar olan medreseler olmaz üzere iki başlıkta ele alınmasında fayda vardır. Zira aşağıda görüleceği gibi bu iki dönemdeki…

Okumaya devam edin Doğu Türkistan’da Medreseler

Doğu Türkistan’da Sinemanın Dünü, Bugünü ve Yarını

Doğu Türkistan’da ilk sinema denemeleri 1950'lerden itibaren başlamıştır. 1962 yılına kadar olan zaman zarfında Urumçi Film Stüdyosu (1959 yılında Şincang Film Stüdyosu olarak değiştirilmiştir) bünyesinde “Bostanlıktaki Şenlik” (Şanhay Film stüdyosu ile birlikte, 1958), “Uzaktaki Kıvılcımlar” (1960), “Anarhan” (1961) gibi filmler çekilmiştir. Alimcan İNAYET Prof. Dr., Ege Üni., Türk Dünyası Araştırmaları Enst. Deniz yollarının keşfiyle eski işlev ve önemini kaybeden tarihi ipek yolunun kavşağındaki Doğu Türkistan, Çin işgaline maruz kaldıktan sonra egemen güçler tarafından kapalı kutu haline getirilmiş, cahil toplumu yönetmek kolaydır anlayışıyla Uygur Türklerinin dış dünya ile teması kesilmiş, 20. yüzyılın 20’li yıllarına dek Batı medeniyeti ile ilişki kurmaları engellenmiştir. Dolayısıyla Batı dünyasında 1894 yılında…

Okumaya devam edin Doğu Türkistan’da Sinemanın Dünü, Bugünü ve Yarını